Organische stofaanvoer en grondbewerking van invloed op bodemstructuur

Bodemstructuur is vaak niet kwantitatief te meten, maar zegt wel veel over de ontwikkeling van de bodem. Het blijkt dat grondbewerking en composttoevoeging na 7 jaren toepassing een duidelijk effect hebben op de bodemstructuur. Dit is vooral terug te zien in een gangbaar bedrijfssysteem met een lage organische stofaanvoer.

Begin april zijn er visuele bodemstructuurbeoordelingen gedaan in het systeemonderzoek ‘Bodemkwaliteit op Zand’ op het proefbedrijf Vredepeel van Wageningen University & Research. Op een perceel grasklaver in zowel het gangbare systeem met lage organische stofaanvoer als in het biologische systeem profielkuilen is er gegraven in vier verschillende varianten: 1) ploegen, 2) niet-kerende grondbewerking (NKG), 3) ploegen met compost en 4) NKG met compost.

In het gangbare systeem zagen de onderzoekers bij ‘ploegen’ grote structuurverschillen tussen wel of geen extra composttoevoeging. In de plot met compost was er meer en betere beworteling en daarnaast was de structuur meer kruimelig, kluiten braken minder scherp af. Bij niet-kerende grondbewerking zagen de onderzoekers de effecten van compost op structuur en beworteling ook terug, maar in mindere mate.

De grondbewerking zelf had in het gangbare systeem ook een zichtbaar effect op de structuur van de bodem. De bovengrond lijkt bij toepassing van NKG iets minder beworteld, de wortels zijn dikker, en er waren meer witte (levende) wortels zichtbaar. De structuurelementen zijn wat scherper in NKG ten opzichte van ploegen, maar wel nog steeds goed doorworteld (zie foto’s).

Foto links: gangbaar systeem ploegen met compost. Foto rechts: gangbaar systeem NKG met compost.
Foto links: gangbaar systeem ploegen met compost. Foto rechts: gangbaar systeem NKG met compost.
In het biologische systeem werden veel minder verschillen waargenomen tussen de verschillende grondbewerkingen en de toevoeging van compost. Beworteling was over het algemeen goed, en vergelijkbaar met gangbaar. In het geploegde deel was de structuur en beworteling in de bovenlaag beter zonder composttoevoeging dan met. In de biologische percelen werden meer poriën in de bovengrond waargenomen dan in de gangbare systeem.

Bron: PPS Beter Bodembeheer
Meer informatie: www.beterbodembeheer.nl

Handboek Bodem en Bemesting past humuscoëfficiënt aan

De Commissie Bemesting Akkerbouw/Vollegrondgroententeelt heeft de verhoging van de humificatiecoëfficiënt voor GFT-compost en groencompost verhoogd van 0,75 naar 0,90 in het Handboek Bodem en Bemesting. De humificatiecoëfficiënt wordt gebruikt om de hoeveelheid effectieve organische stof (EOS) te berekenen, volgens: EOS = OS x HC. De EOS is de hoeveelheid die als aanvoerpost wordt meegeteld in de organische-stofbalans van de bodem.

De HC is de fractie van de organische stof (OS) die een jaar na toediening nog over is in de bodem en nog niet is afgebroken. Het is een maatstaaf voor de stabiliteit van de organische stof. Hoe stabieler organische stof is, hoe meer het bijdraagt aan de opbouw of instandhouding van de organische stof in de bodem.

Zie de webpagina over organische-stofbalans in het Handboek Bodem en Bemesting >

De organische stof in GFT- en groencompost is stabieler dan tot nu toe is aangenomen. Dat is de uitkomst van een studie die het NMI heeft uitgevoerd in opdracht van de BVOR en de Vereniging Afvalbedrijven. Met GFT- en groencompost wordt dus meer EOS aangevoerd dan tot nu toe werd gedacht. Deze composten kunnen als bodemverbeteraars een goede bijdrage leveren aan het onderhoud van de bodem van landbouwpercelen.

Samenvatting NMI n.a.v. dit onderzoek:

Flyer Stabiliteit organische stof in compost

Stabiele organische stof in compost hoger blijkt uit onderzoek NMI

Het aandeel stabiele organische stof in compost is hoger dan de waarden waar in landbouwkundige tabellen/grafieken van wordt uitgegaan. Dit blijkt uit onderzoek naar de stabiliteit van compost dat het NMI heeft gedaan in opdracht van de BVOR en Vereniging Afvalbedrijven.

Stabiele organische stof wordt ook wel aangeduid als Effectieve Organische Stof (EOS), de hoeveelheid organische stof die één jaar na toediening nog resteert in de bodem. Een andere veel gebruikte parameter is de Humificatiecoëfficient (HC), het aandeel organische stof dat na één jaar nog over is. Het NMI onderzoek heeft aangetoond dat de HC voor compost 0,9 is, substantieel hoger dan de waarde die (foutief) in veel tabellen wordt gehanteerd. In onderstaande flyer zijn de resultaten van het NMI-onderzoek samengevat.

Flyer Stabiliteit organische stof in compost

Keurcompost-eisen voor VVAK-telers aangescherpt

Akkerbouwers mogen volgens de Telerhandleiding Voedsel en Voederveiligheid Akkerbouw (VVAK) vanaf 1 januari 2017 alleen nog de hoogste Keurcompost Klassen A en B als organische bodemverbeteraar gebruiken en niet meer de basis Kwaliteitsklasse C. Deze eis is opgenomen in de handleiding na overleg tussen de Certificeringscommissie Keurcompost en het Akkerbouw Certificerings Overleg (ACO) van de Brancheorganisatie Akkerbouw.

De Certificeringscommissie Keurcompost kijkt positief en vol vertrouwen aan tegen deze aanscherping. Arjen Brinkmann namens de commissie: “deze stap past in het streven naar continue kwaliteitsverbetering van Keurcompost in Nederland. Compostproducenten kunnen en zullen de gevraagde kwaliteit Keurcompost leveren.”

Het branchekeurmerk Keurcompost geeft zekerheid dat de gecertificeerde compost voldoet aan strenge kwaliteitseisen, die veel strenger zijn dan de wettelijke eisen aan compost. Compost mag alleen het stempel Keurcompost dragen wanneer deze afkomstig is van een Keurcompost gecertificeerde producent (composteerbedrijf). Bovendien moet door analyses zijn vastgesteld dat de betreffende partij compost voldoet aan de producteisen van Keurcompost.

Keurcompost kent drie kwaliteitsklassen. Klasse C is de basiskwaliteit, klasse B is de middelste kwaliteitsklasse en klasse A is de hoogste kwaliteit. De kwaliteitsklassen onderscheiden zich door steeds strengere normen voor verontreinigingen zoals glas en plastic.

Zeker zijn van échte Keurcompost – factsheet akkerbouwers

Zeker zijn van échte Keurcompost – factsheet akkerbouwers

Helaas komt het voor dat in de markt compost onterecht als Keurcompost wordt aangeboden. De gebruiker van de compost krijgt daarmee niet de Keurcompost kwaliteit die hij verwacht. Bovendien kan hij mogelijk niet voldoen aan eisen van voedselveiligheid.

Keurcompost is een vrijwillig certificatieschema voor producenten van groencompost en gft-compost. Keurcompost stelt eisen die  verder gaan dan de wettelijke eisen. Deze eisen hebben onder meer betrekking op het composteerproces, de kwaliteit van het compostproduct en de inrichting waar de compost wordt geproduceerd. De proceseisen garanderen dat het compostproduct gehygiëniseerd is, dat wil zeggen vrij van onkruidzaden en pathogenen. De strenge producteisen zorgen ervoor dat verontreinigingen tot meer dan tien keer lager zijn dan is voorgeschreven. Al deze eisen samen borgen dat de compost (voedsel)veilig is.

Wat is er nou aan de hand met compost die onterecht als Keurcompost wordt  aangeboden?
Dit is compost die in het laboratorium weliswaar is geanalyseerd op de producteisen van Keurcompost, maar niet afkomstig is van een gecertificeerde Keurcompost producent. Dit laatste is nodig om zeker te kunnen zijn dat wordt voldaan aan de proceseisen en andere eisen die Keurcompost stelt.  Op het analyserapport wordt dan onterecht vermeld dat het product Keurcompost is, of ‘voldoet aan Keurcompost eisen’, of iets dergelijks. Het product is niet zonder meer voedselveilig.

Download de factsheet Akkerbouwers (twee pagina’s) voor meer adviezen om zeker te zijn van de juiste compost: Factsheet akkerbouwers

Economische Waardekaart Keurcompost ontwikkeld.

Het platform Keurcompost heeft de Economische Waardekaart Keurcompost ontwikkeld. Dit digitale rekenmodel maakt het mogelijk de landbouwkundige en andere positieve waardes van compost in geld uit te drukken. Dit geeft gebruikers van Keurcompost, bijvoorbeeld akkerbouwers, inzicht in de waarde van compostproducten binnen hun totale bemestingsplan.

De landbouwkundige waarde van Keurcompost is onomstreden. Keurcompost bevat een hoog gehalte effectieve organische stof, kalk, nutriënten en waardevolle sporenelementen. Keurcompost verbetert de algemene ziektewerendheid van de bodem en draagt bij aan betere bewerkbaarheid en erosiebestrijding. De Economische Waardekaart Keurcompost hangt hier  een prijskaartje aan.

Naar Economische Waardekaart Keurcompost…